Phòng nhiễm trùng tiểu cho người bệnh nằm lâu là việc cần làm hằng ngày nhưng dễ bị bỏ sót, vì bệnh thường đến lặng lẽ. Ở người lớn tuổi, nhiễm trùng tiểu đôi khi không có triệu chứng rõ ràng như tiểu buốt mà chỉ biểu hiện bằng mệt mỏi, lú lẫn hay sốt. Bài viết này giúp gia đình hiểu nguyên nhân, nhận biết sớm và biết khi nào cần đưa người thân đi khám.
Vì sao người nằm lâu dễ bị nhiễm trùng tiểu?
Đường tiết niệu vốn có cơ chế tự làm sạch: nước tiểu chảy ra đều đặn cuốn theo vi khuẩn. Khi người bệnh nằm một chỗ, cơ chế này bị ảnh hưởng theo nhiều cách cùng lúc.
- Uống ít nước: nhiều người ngại đi vệ sinh nên cố uống ít, nước tiểu đặc và ít đi.
- Đi tiểu không hết: tư thế nằm khiến bàng quang khó tống hết nước tiểu, phần còn đọng lại là môi trường cho vi khuẩn phát triển.
- Tã ẩm lâu: vùng kín ẩm ướt, tiếp xúc với phân và nước tiểu trong thời gian dài.
- Ống thông tiểu: người đặt sonde tiểu có nguy cơ cao hơn nếu chăm sóc không đúng cách.
- Sức đề kháng giảm do tuổi tác và bệnh nền.
Ở phụ nữ, niệu đạo ngắn và gần hậu môn nên vi khuẩn từ đường ruột dễ đi ngược lên hơn. Vì vậy cách vệ sinh đúng chiều rất quan trọng.
Dấu hiệu nhận biết nhiễm trùng tiểu sớm
Người bệnh nằm lâu, nhất là người lớn tuổi hoặc khó giao tiếp, có thể không than phiền gì. Gia đình hãy để ý những thay đổi sau:
- Nước tiểu đục, sẫm màu, có mùi hôi nồng bất thường.
- Đi tiểu nhiều lần, mỗi lần ít, hoặc tã ướt ít hơn hẳn.
- Người bệnh tỏ ra đau, nhăn mặt khi đi tiểu hoặc khi bạn vệ sinh vùng kín.
- Sốt, ớn lạnh.
- Thay đổi tinh thần đột ngột: lú lẫn, lơ mơ, kích động, nói nhảm.
- Bỏ ăn, mệt lả hơn bình thường.
Việc thay đổi tinh thần đột ngột ở người cao tuổi rất dễ bị nhầm là “già nên lẩm cẩm”. Nếu người thân bỗng dưng khác thường trong vài ngày, hãy nghĩ đến khả năng nhiễm trùng và báo bác sĩ.
Các bước phòng ngừa nhiễm trùng tiểu tại nhà
- Uống đủ nước theo lời dặn của bác sĩ. Chia đều trong ngày. Người có bệnh tim, thận cần hỏi lượng nước phù hợp, không tự ý tăng nhiều.
- Thay tã ngay khi ướt hoặc bẩn. Đừng đợi đến giờ cố định. Lau sạch, để da khô thoáng trước khi mặc tã mới.
- Vệ sinh đúng chiều từ trước ra sau. Đặc biệt với người bệnh nữ, không lau ngược từ hậu môn về phía trước. Dùng khăn sạch cho mỗi lần lau.
- Giúp người bệnh đi tiểu ở tư thế ngồi khi có thể. Nâng lưng lên giúp bàng quang tống nước tiểu dễ và hết hơn so với nằm ngửa.
- Chăm sóc ống thông tiểu đúng hướng dẫn. Nếu người bệnh có sonde tiểu, hãy nhờ điều dưỡng hướng dẫn cách vệ sinh, giữ túi nước tiểu thấp hơn bàng quang và lịch thay ống. Không tự ý rút hay thay.
Rửa tay trước và sau mỗi lần chăm sóc vệ sinh là thói quen nhỏ nhưng giúp hạn chế lây vi khuẩn rất nhiều. Không tự dùng kháng sinh cho người bệnh; việc chẩn đoán và điều trị cần bác sĩ thực hiện.
Khi nào cần đưa người bệnh đi khám ngay?
Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế hoặc gọi bác sĩ ngay khi có:
- Sốt cao, rét run.
- Đau vùng hông lưng hoặc bụng dưới.
- Lú lẫn, lơ mơ, khó đánh thức.
- Không đi tiểu được nhiều giờ, hoặc nước tiểu có máu.
- Buồn nôn, nôn, không ăn uống được.
- Với người có ống thông tiểu: ống bị tắc, nước tiểu không chảy, hoặc rò rỉ quanh ống.
Nhiễm trùng tiểu ở người già có thể diễn tiến nặng nhanh. Khi còn băn khoăn, hãy gọi hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng sớm.
Giải pháp vệ sinh giúp hạn chế ẩm ướt kéo dài
Một trong những cách hiệu quả để giảm nguy cơ là hạn chế thời gian vùng kín tiếp xúc với chất thải. Bài bất lợi khi mang tã lâu phân tích kỹ hơn vấn đề này.
Với người bệnh nằm lâu dài, giường đa năng xả thải tự động của Nhân Đại Thành cho phép đi vệ sinh ngay trên giường qua bô tích hợp, chất thải được nghiền và bơm qua ống về đường thoát nước bằng nút bấm remote, không cần đục tường. Người bệnh có thể đi vệ sinh ở tư thế ngồi, vùng kín được giữ khô sạch hơn so với mặc tã liên tục.
Nếu gia đình đã có giường, có thể tham khảo tấm lót chống thấm 4 lớp và nệm y tế khoét lỗ bô để việc vệ sinh nhanh gọn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nước tiểu có mùi hôi có phải chắc chắn bị nhiễm trùng?
Không hẳn. Uống ít nước, một số thức ăn hoặc thuốc cũng làm nước tiểu đổi mùi. Tuy vậy, nếu kèm sốt, lú lẫn hay đau, hãy báo bác sĩ để được xét nghiệm.
Người đặt ống thông tiểu bao lâu thì cần thay?
Thời gian thay ống tùy loại ống và tình trạng người bệnh. Gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng phụ trách để có lịch thay cụ thể.
Giường xả thải có phù hợp với người tỉnh táo không?
Có. Nhiều người tỉnh táo nhưng không tự xuống giường được lại rất ngại mặc tã. Đi vệ sinh ngay trên giường ở tư thế ngồi giúp họ giữ được sự riêng tư và thoải mái hơn.
Phòng nhiễm trùng tiểu bắt đầu từ những việc nhỏ được làm đều đặn mỗi ngày. Nếu gia đình cần tư vấn giải pháp vệ sinh phù hợp cho người thân, hãy gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn. Nhân Đại Thành giao lắp trong ngày tại nội thành TP.HCM và hướng dẫn sử dụng tận giường.
