Loét tì đè thường bắt đầu rất âm thầm, chỉ là một mảng da hơi đỏ ở xương cụt hay gót chân. Nhận ra dấu hiệu sớm loét tì đè giúp gia đình xử lý kịp lúc, khi da còn nguyên và việc chăm sóc còn nhẹ nhàng. Bài viết này hướng dẫn ba dấu hiệu cần kiểm tra mỗi ngày và những việc nên làm khi phát hiện.
Vì sao phát hiện sớm lại quan trọng?
Ở mức nhẹ nhất, da chỉ đỏ và chưa bị rách. Nếu giảm áp lực kịp thời và chăm sóc đúng, vùng da này có nhiều cơ hội hồi phục. Nhưng nếu áp lực tiếp tục, tổn thương có thể đi sâu xuống lớp mỡ, cơ, thậm chí đến xương, khi đó việc điều trị kéo dài, tốn kém và nguy cơ nhiễm trùng cao hơn nhiều.
Khoảng cách giữa một mảng da đỏ và một vết loét hở đôi khi chỉ là vài ngày không ai để ý. Vì vậy, kiểm tra da nên trở thành việc làm hằng ngày, giống như cho ăn hay cho uống thuốc.
Ba dấu hiệu sớm cần kiểm tra mỗi ngày
Dấu hiệu 1: Da đỏ không nhạt màu khi ấn nhẹ
Dùng một ngón tay ấn nhẹ lên vùng da đỏ trong vài giây rồi buông ra. Da bình thường sẽ trắng đi rồi hồng trở lại. Nếu vùng da vẫn đỏ, không nhạt màu khi ấn, đó có thể là dấu hiệu mô bên dưới đã bị ảnh hưởng do áp lực kéo dài.
Với người có làn da sẫm màu, vết đỏ khó nhận ra hơn. Lúc này hãy chú ý vùng da có màu khác hẳn xung quanh, sẫm hơn, tím hơn hoặc bóng hơn.
Dấu hiệu 2: Da cứng hơn, ấm hơn hoặc lạnh hơn xung quanh
Dùng mu bàn tay chạm nhẹ lên vùng xương cụt, bả vai, gót chân rồi so với vùng da bên cạnh. Nếu một vùng nóng hơn, lạnh hơn, cứng hơn hoặc ngược lại mềm nhũn bất thường, hãy ghi lại và theo dõi kỹ.
Dấu hiệu 3: Người bệnh than đau, rát hoặc khó chịu ở điểm tì
Người bệnh còn cảm giác thường biết trước khi tổn thương nhìn thấy được. Hãy hỏi mỗi ngày bằng câu đơn giản: “Ba/mẹ thấy đau chỗ nào khi nằm không?”. Với người khó nói, chú ý biểu hiện nhăn mặt, rên khi được xoay hoặc cố tránh nằm về một phía.
Những vị trí cần xem kỹ
Mỗi lần trở mình hoặc thay đồ, gia đình nên tranh thủ kiểm tra:
- Xương cụt và mông: vị trí thường gặp nhất, nhất là khi người bệnh nằm ngửa hoặc ngồi đầu cao lâu.
- Gót chân: dễ bị bỏ sót vì nằm dưới chăn.
- Bả vai và cột sống lưng.
- Hông và mắt cá chân: khi người bệnh nằm nghiêng.
- Khuỷu tay và vành tai: nhất là khi nằm nghiêng nhiều.
Thời điểm dễ kiểm tra nhất là khi lau người, thay drap hoặc trở mình. Ánh sáng tốt giúp bạn nhìn rõ màu da hơn.
Khi phát hiện dấu hiệu sớm, nên làm gì?
- Giảm áp lực ngay: tránh để người bệnh nằm đè lên vùng da đỏ. Kê gối để vùng đó “nghỉ”.
- Trở mình đều đặn: duy trì lịch trở mình, theo khuyến nghị phổ biến là khoảng mỗi 2 giờ. Hỏi điều dưỡng xem có cần trở thường xuyên hơn không.
- Giữ da khô, sạch: thay tã, lót ngay khi ẩm; lau nhẹ, thấm khô, không chà xát. Có thể dùng kem dưỡng da dịu nhẹ cho vùng da khô, theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đọc thêm về bất lợi khi mang tã lâu.
- Không xoa bóp mạnh lên vùng da đỏ: việc này có thể làm tổn thương nặng thêm.
- Theo dõi và ghi chép: chụp ảnh vùng da mỗi ngày ở cùng điều kiện ánh sáng để so sánh. Nếu sau một đến hai ngày không cải thiện, hãy hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng.
Mặt giường khô ráo và êm ái cũng góp phần giảm nguy cơ. Nệm foam đa chức năng và tấm lót chống thấm 4 lớp là những lựa chọn gia đình có thể tham khảo. Với người bệnh khó tự trở mình, giường có chức năng nghiêng trái phải giúp người chăm đổi tư thế nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn cần kiểm tra da hằng ngày.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
Đừng tự xử lý tại nhà nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây. Hãy liên hệ bác sĩ hoặc đưa người bệnh đi khám sớm:
- Da bị rách, phồng nước, rỉ dịch hoặc đã thành vết loét hở.
- Vết thương có mủ, mùi hôi, sưng nóng đỏ lan rộng.
- Vùng da chuyển màu tím đen hoặc có mảng chết.
- Người bệnh sốt, ớn lạnh, lơ mơ hoặc mệt nhiều hơn bình thường.
Bạn có thể đọc thêm các lưu ý chăm sóc người bệnh tại nhà để xây dựng thói quen chăm sóc hằng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên kiểm tra da một lần?
Ít nhất mỗi ngày một lần, tốt nhất là mỗi lần trở mình hoặc thay đồ. Người bệnh có nguy cơ cao cần được kiểm tra thường xuyên hơn theo hướng dẫn của điều dưỡng.
Da đỏ một lúc rồi hết có đáng lo không?
Nếu vùng da đỏ nhạt dần sau khi giảm áp lực và ấn vào vẫn trắng ra, thường đó là phản ứng bình thường. Điều cần lưu ý là vùng da đỏ kéo dài, không nhạt khi ấn.
Có thể tự bôi thuốc lên vùng da đỏ không?
Không nên tự ý dùng thuốc. Hãy giữ da khô sạch, giảm áp lực và hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng trước khi dùng bất kỳ sản phẩm điều trị nào.
Vài phút kiểm tra da mỗi ngày có thể giúp người thân tránh được nhiều đau đớn. Nếu bạn cần tư vấn nệm, tấm lót hay giường hỗ trợ trở mình, gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.
