Bữa ăn của người nằm lâu không chỉ là chuyện no đói. Ăn ở tư thế nằm hoặc nửa nằm nửa ngồi dễ khiến thức ăn, nước uống đi nhầm vào đường thở, gây sặc và có thể dẫn tới viêm phổi. Một chiếc giường nâng đầu cho người bệnh ăn uống giúp người bệnh ngồi đúng tư thế, an toàn hơn và người chăm cũng đỡ vất vả hơn.
Vì sao tư thế ăn quan trọng với người nằm lâu?
Khi chúng ta ngồi thẳng, trọng lực giúp thức ăn đi xuống thực quản thuận lợi. Khi nằm hoặc ngả lưng quá thấp, thức ăn dễ đọng lại ở họng, và chỉ cần một cơn ho hay nói chuyện lúc đang nuốt là có thể bị sặc.
Người cao tuổi, người sau tai biến, người mắc Parkinson hay sa sút trí tuệ thường có phản xạ nuốt yếu hơn. Với họ, sặc có thể diễn ra âm thầm, không ho rõ ràng, nên gia đình càng khó nhận biết.
Thức ăn hoặc dịch đi nhầm vào phổi có thể gây viêm phổi hít, một biến chứng cần được điều trị y tế. Vì vậy, tư thế ăn đúng là một trong những việc đơn giản nhưng quan trọng nhất trong chăm sóc tại nhà.
Tư thế ăn uống thường được khuyên
Hướng dẫn chung thường gặp là để người bệnh ngồi càng thẳng càng tốt khi ăn, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Một vài điểm gia đình có thể tham khảo:
- Nâng lưng giường lên cao, đầu hơi cúi về phía trước khi nuốt, không ngửa đầu ra sau.
- Đặt gối đỡ hai bên nếu người bệnh dễ nghiêng, ngả người.
- Cho ăn từng miếng nhỏ, chậm rãi, chờ nuốt hết mới đưa miếng tiếp theo.
- Không cho ăn khi người bệnh buồn ngủ, lơ mơ hoặc đang ho nhiều.
- Giữ người bệnh ở tư thế ngồi thêm một khoảng thời gian sau ăn, không cho nằm ngay.
Mức nâng lưng, độ đặc của thức ăn và thời gian ngồi sau ăn nên được bác sĩ hoặc điều dưỡng hướng dẫn riêng cho từng người, nhất là khi người bệnh có khó nuốt. Bạn có thể đọc thêm các lưu ý chăm sóc tại nhà.
Giường nâng hạ giúp gì trong bữa ăn?
Trên giường phẳng, để người bệnh ngồi dậy, người chăm phải chèn gối, chăn sau lưng, vừa tốn sức vừa không vững. Người bệnh dễ bị trượt xuống, đầu gập lệch, tư thế không ổn định.
Giường nâng hạ giải quyết điều này bằng cách nâng cả mặt lưng giường lên đều đặn, tạo điểm tựa chắc chắn cho cả lưng và đầu.
Các lựa chọn tại Nhân Đại Thành
- Giường điện 1 chức năng: nâng hạ lưng 0–85° bằng remote, phù hợp nhu cầu chính là ngồi dậy ăn uống.
- Giường điện 2 chức năng: thêm nâng hạ chân 0–60°, tạo tư thế ngồi giúp người bệnh ít bị trượt xuống phía chân giường khi nâng lưng.
- Giường đa chức năng: thêm nghiêng trái/phải và tự động xoay trở, phù hợp người nằm lâu cần phòng loét.
- Giường tay quay: lựa chọn đơn giản, không cần điện, người chăm quay tay để nâng lưng.
Kết hợp với bàn ăn đặt trên giường, người bệnh có mặt bàn ngang tầm để tự xúc ăn nếu còn khả năng, giữ được cảm giác tự lập trong sinh hoạt.
Lợi ích thực tế cho người chăm
- Nâng lưng chỉ bằng nút bấm, không phải đỡ người bệnh bằng tay mỗi bữa.
- Tư thế ổn định giúp việc đút ăn chậm rãi, an toàn hơn.
- Dễ giữ người bệnh ngồi sau ăn, không phải chèn gối tạm bợ.
- Người bệnh có thể ngồi xem tivi, trò chuyện cùng gia đình, bữa ăn bớt cô đơn.
Giường chỉnh điện của Nhân Đại Thành có tải trọng 180 kg, kích thước 1,95 m × 0,9 m, dùng điện 220V. Tại TP.HCM, kỹ thuật viên lắp đặt và hướng dẫn cách nâng hạ tận giường.
Dấu hiệu cần hỏi bác sĩ hoặc đi khám ngay
Giường nâng hạ hỗ trợ tư thế, nhưng không thay thế đánh giá y tế. Hãy hỏi bác sĩ, điều dưỡng nếu người bệnh thường xuyên ho, hắng giọng khi ăn uống, giọng khàn ướt sau khi nuốt, ngậm thức ăn lâu không nuốt, hoặc sụt cân.
Cần đưa người bệnh đi khám ngay nếu xuất hiện sặc kèm khó thở, tím tái, sốt, ho có đờm nhiều hoặc thở nhanh, mệt lả sau bữa ăn. Trường hợp nghẹn tắc đường thở cần gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Giường 1 chức năng có đủ cho việc ăn uống không?
Nếu nhu cầu chính là nâng lưng để ăn, uống thuốc, giường 1 chức năng với góc nâng 0–85° thường đáp ứng được. Nếu người bệnh hay bị trượt xuống, giường 2 chức năng có nâng chân sẽ giữ tư thế tốt hơn.
Có thể thuê giường nâng hạ trong thời gian phục hồi không?
Có. Nhân Đại Thành cho thuê giường từ 2.000.000đ/tháng tùy loại, có khoản cọc hoàn lại khi trả giường. Xem chi tiết ở trang cho thuê giường y tế.
Người bệnh ăn qua ống sonde có cần nâng đầu giường không?
Người ăn qua ống thông cũng thường được hướng dẫn nâng đầu giường khi bơm ăn và sau ăn. Mức nâng và thời gian cụ thể, gia đình hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ, điều dưỡng.
Một bữa ăn an toàn, đúng tư thế là cách chăm sóc nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn với người nằm lâu. Nếu bạn cần chọn giường phù hợp cho việc ăn uống của người thân, Nhân Đại Thành sẵn sàng tư vấn theo tình trạng cụ thể. Gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.
