Sau vài tháng chăm cha mẹ nằm một chỗ, không ít người con bắt đầu thấy lưng mỏi, rồi đau âm ỉ mỗi sáng thức dậy. Nắm được cách nâng người bệnh không đau lưng giúp bảo vệ cả người chăm lẫn người được chăm, vì khi người chăm kiệt sức, việc chăm sóc cũng khó duy trì. Dưới đây là các bước thực hành cơ bản, dễ áp dụng tại nhà.

Vì sao người chăm bệnh hay bị đau lưng
Phần lớn các cơn đau lưng đến từ thói quen cúi gập người khi nâng, dùng sức lưng thay vì sức chân. Khi cúi về phía trước để đỡ một người nặng, cột sống thắt lưng phải chịu lực lớn hơn nhiều so với khi đứng thẳng. Lặp lại nhiều lần mỗi ngày, trong nhiều tháng, cơ lưng và cột sống dễ bị quá tải.
Một nguyên nhân khác là giường quá thấp. Giường gia đình thường thấp hơn tầm hông người chăm, buộc họ phải khom lưng mỗi lần thay tã, lau người hay trở mình. Ngoài ra, việc nâng một mình, nâng vội, hoặc vừa nâng vừa xoay người cũng làm tăng nguy cơ chấn thương.
Nguyên tắc chung trước mỗi lần nâng
- Báo trước cho người bệnh: nói rõ mình sắp làm gì, ví dụ “Mẹ ơi, mình trở qua bên phải nhé”. Người bệnh chuẩn bị tâm lý sẽ ít co cứng, dễ phối hợp hơn.
- Đứng sát giường: càng gần người bệnh, lưng càng ít phải chịu lực.
- Hai chân rộng bằng vai, gối hơi khuỵu, lưng thẳng: dùng sức chân và hông để đẩy hoặc kéo.
- Không vặn người: muốn đổi hướng thì xoay cả bàn chân, không xoay riêng phần lưng.
- Không giật mạnh: di chuyển chậm, đều, quan sát nét mặt người bệnh.
- Nhờ thêm người khi cần: nếu người bệnh nặng hoặc không phối hợp được, đừng cố một mình.
4 bước trở mình đúng kỹ thuật (một người làm)
- Chuẩn bị: hạ phần lưng giường về phẳng nếu dùng giường chỉnh điện, kéo thanh chắn phía bên kia lên để người bệnh không lăn quá đà.
- Đặt tư thế cho người chăm: đứng ở phía người bệnh sẽ quay mặt về, hai chân rộng bằng vai, gối hơi khuỵu, lưng thẳng.
- Đặt tay đúng chỗ: co nhẹ chân phía xa của người bệnh, một tay đặt ở vai, một tay đặt ở hông phía xa.
- Lăn người bệnh từ từ: dồn trọng tâm từ chân trước sang chân sau, kéo người bệnh về phía mình bằng lực chân. Không cúi lưng, không giật.
Sau khi trở, kê một chiếc gối dọc sau lưng và một chiếc giữa hai đầu gối để người bệnh nằm nghiêng ổn định, giảm tì đè lên xương. Lịch trở mình cụ thể nên theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc điều dưỡng.

Chuyển người bệnh từ giường sang xe lăn
Đây là thao tác dễ gây đau lưng nhất. Nếu người bệnh không tự ngồi dậy được, nên có hai người cùng làm.
Chuẩn bị
Đặt xe lăn sát cạnh giường, khóa bánh xe lăn và bánh xe giường. Dùng chức năng nâng lưng của giường để đưa người bệnh lên tư thế ngồi trước, thay vì kéo họ dậy bằng tay.
Thực hiện
- Người thứ nhất đứng phía sau, hai tay luồn dưới nách người bệnh, khóa tay trước ngực.
- Người thứ hai đứng phía trước bên cạnh, đỡ dưới đùi và bắp chân.
- Cùng đếm “một, hai, ba” rồi nâng đồng thời bằng lực chân, di chuyển nhịp nhàng sang xe lăn.
Với người bệnh nặng hoặc gia đình chỉ có một người chăm, xe nâng hạ bệnh nhân là lựa chọn an toàn hơn so với nâng bằng tay.
Thiết bị giúp người chăm đỡ tốn sức
Kỹ thuật đúng là nền tảng, nhưng thiết bị phù hợp giúp giảm số lần phải dùng sức mỗi ngày.
- Giường chỉnh điện nâng lưng, nâng chân: chỉ cần bấm remote để đưa người bệnh lên tư thế ngồi ăn, uống thuốc, thay vì phải đỡ dậy. Giường điện 2 chức năng nâng lưng 0–85° và nâng chân 0–60°.
- Giường đa chức năng có nghiêng trái, phải: nghiêng lưng sang hai bên đến 60° và có thể tự động xoay theo chu kỳ 30–45 phút, hỗ trợ người chăm trong việc thay đổi tư thế. Xem giường chỉnh điện đa chức năng.
- Thanh chắn hai bên: người bệnh còn sức có thể bám vào để tự xoay một phần, đồng thời giảm nguy cơ lăn khỏi giường. Tham khảo thanh chắn 2 bên.
- Bô vệ sinh tích hợp: giảm số lần phải nâng mông người bệnh để thay tã.
Câu hỏi thường gặp
Bị đau lưng rồi thì có nên tiếp tục tự nâng người bệnh không?
Nếu đau kéo dài, đau lan xuống chân, tê hoặc yếu chân, bạn nên đi khám để được bác sĩ đánh giá. Trong thời gian đó, hãy nhờ thêm người hoặc dùng thiết bị hỗ trợ thay vì cố gắng một mình.
Người bệnh đau khi được trở mình thì phải làm sao?
Hãy làm chậm hơn, kê gối đỡ những vùng đau, và báo cho bác sĩ hoặc điều dưỡng. Nếu người bệnh đau dữ dội, khó thở, hoặc xuất hiện vết đỏ, loét trên da, cần liên hệ cơ sở y tế sớm.
Giường chỉnh điện có lắp được trong phòng nhỏ không?
Giường y tế chỉnh điện của Nhân Đại Thành có kích thước 1,95 m × 0,9 m, dùng điện 220V, tải trọng 180 kg. Tại TP.HCM, kỹ thuật viên giao lắp tận nơi và hướng dẫn sử dụng ngay tại giường.
Chăm người thân là chặng đường dài, và sức khỏe của người chăm cũng quan trọng không kém. Nếu bạn cần tư vấn chọn giường, thanh chắn hay xe nâng phù hợp để giảm sức cho cả gia đình, Nhân Đại Thành luôn sẵn lòng lắng nghe. Gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.
