Với người bệnh phải nằm một chỗ, quy tắc 2 giờ trở mình cho người bệnh là một trong những thói quen chăm sóc cơ bản nhất mà gia đình nên duy trì cả ngày lẫn đêm. Việc đổi tư thế đều đặn giúp giảm áp lực kéo dài lên những vùng da tì đè, từ đó hạn chế nguy cơ loét. Bài viết này giải thích lý do, gợi ý lịch trở mình và cách thực hiện an toàn tại nhà.
Vì sao cần trở mình khoảng mỗi 2 giờ?
Khi nằm yên một tư thế, trọng lượng cơ thể dồn lên những vùng xương nhô như xương cụt, bả vai, gót chân. Da và mô bên dưới bị ép giữa xương và mặt nệm, khiến máu khó lưu thông đến nuôi dưỡng. Nếu áp lực kéo dài, vùng da đó có thể bị tổn thương và dần hình thành vết loét tì đè.
Khoảng 2 giờ là mốc thường được khuyến nghị trong chăm sóc người nằm lâu. Tuy vậy, mỗi người bệnh có tình trạng da, cân nặng, dinh dưỡng và bệnh lý khác nhau. Có người cần trở mình thường xuyên hơn, có người được bác sĩ hướng dẫn tư thế riêng. Vì vậy, gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng về tần suất phù hợp nhất cho người thân của mình.
Loét tì đè diễn tiến như thế nào?
Loét tì đè thường được mô tả theo các mức độ từ nhẹ đến nặng:
- Mức nhẹ nhất: da còn nguyên nhưng đỏ, ấn vào không nhạt màu, có thể ấm hoặc cứng hơn xung quanh.
- Mức tiếp theo: da bị trầy, mỏng rách hoặc phồng nước nông.
- Mức sâu hơn: vết loét ăn qua da xuống lớp mỡ bên dưới.
- Mức nặng nhất: tổn thương sâu tới cơ, gân hoặc xương, nguy cơ nhiễm trùng cao.
Vết loét càng sâu thì càng khó lành và cần chăm sóc chuyên môn càng nhiều. Đó là lý do phòng ngừa từ sớm, bằng trở mình đều đặn và kiểm tra da hằng ngày, luôn nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với điều trị khi vết loét đã hình thành.
Những vị trí dễ bị loét nhất gồm xương cụt, bả vai, gót chân, khuỷu tay, mắt cá chân, hông và vành tai nếu người bệnh nằm nghiêng nhiều.
Lịch trở mình 24 giờ gợi ý
Dưới đây là lịch tham khảo theo mốc 2 giờ. Gia đình có thể in ra, dán cạnh giường và đánh dấu sau mỗi lần trở để người chăm thay ca dễ theo dõi.
- Ban ngày: 6:00 – 8:00 – 10:00 – 12:00 – 14:00 – 16:00 – 18:00 – 20:00
- Ban đêm: 22:00 – 0:00 – 2:00 – 4:00
Thứ tự tư thế có thể luân phiên: nghiêng phải → nằm ngửa → nghiêng trái → nằm ngửa, rồi lặp lại. Nếu bác sĩ dặn tránh một tư thế nào đó, hãy bỏ tư thế ấy ra khỏi vòng xoay.
Cách trở mình đúng và an toàn
- Chuẩn bị: khóa bánh xe giường, hạ thanh chắn phía người chăm đứng, nâng giường lên độ cao vừa tầm để không phải cúi gập lưng.
- Báo cho người bệnh: nói nhẹ nhàng trước khi xoay, kể cả khi người bệnh ít phản ứng.
- Xoay theo khối: đỡ vai và hông cùng lúc, xoay người bệnh về phía mình. Tránh kéo lê trên ga vì ma sát dễ làm trầy da.
- Kê gối giữ tư thế: dùng gối mỏng sau lưng, giữa hai đầu gối và dưới cẳng chân để gót chân không tì trực tiếp xuống nệm.
- Kiểm tra da: tranh thủ xem các vùng vừa chịu áp lực có đỏ kéo dài, trầy hay phồng nước không.
- Nâng thanh chắn lại: đảm bảo người bệnh an toàn trước khi rời đi.
Ngoài trở mình, giữ da luôn khô sạch cũng rất quan trọng. Tấm lót và drap ẩm làm da dễ bị tổn thương hơn. Bạn có thể tham khảo tấm lót chống thấm 4 lớp để giữ mặt giường khô ráo, và đọc thêm bài bất lợi khi mang tã lâu.
Thiết bị hỗ trợ giúp người chăm đỡ vất vả
Trở mình mỗi 2 giờ suốt đêm là việc rất nặng với người chăm, nhất là khi chỉ có một người. Một số thiết bị có thể hỗ trợ:
- Nệm giảm áp: nệm foam hoặc đệm hơi chống loét giúp phân tán áp lực tốt hơn nệm thường. Tuy nhiên, nệm chỉ hỗ trợ, không thay thế hoàn toàn việc trở mình. Việc có thể giãn khoảng cách trở mình hay không cần do điều dưỡng hoặc bác sĩ đánh giá.
- Giường có chức năng nghiêng: giường chỉnh điện đa chức năng của Nhân Đại Thành có nghiêng lưng trái phải 60° và chế độ tự động xoay trái phải mỗi 30–45 phút, giúp người chăm đổi tư thế cho người bệnh nhẹ nhàng hơn. Người chăm vẫn nên kiểm tra da và tư thế thường xuyên.
- Thanh chắn hai bên: giữ an toàn khi người bệnh ở tư thế nghiêng.
Bạn có thể đọc thêm các lưu ý khi chăm sóc người bệnh tại nhà để sắp xếp công việc chăm sóc hợp lý hơn.
Khi nào cần gọi bác sĩ hoặc điều dưỡng?
Hãy liên hệ nhân viên y tế sớm nếu thấy:
- Vùng da đỏ không nhạt đi sau khi đã giảm áp lực.
- Da trầy, phồng nước, rỉ dịch hoặc xuất hiện vết loét.
Cần đưa người bệnh đi khám ngay nếu vết loét có mủ, mùi hôi, sưng nóng lan rộng, chuyển màu đen, hoặc người bệnh sốt, lơ mơ, mệt nhiều hơn bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Ban đêm có bắt buộc phải trở mình không?
Áp lực lên da vẫn tồn tại khi người bệnh ngủ, nên việc trở mình ban đêm vẫn cần thiết. Nếu người chăm quá mệt, hãy hỏi điều dưỡng về phương án nệm giảm áp và cách sắp xếp phù hợp, thay vì tự ý bỏ các lần trở.
Người bệnh nằm đầu cao thì có cần lưu ý gì?
Khi nâng đầu giường cao lâu, cơ thể dễ trượt xuống và vùng xương cụt chịu lực nhiều hơn. Gia đình nên hỏi bác sĩ về góc nâng phù hợp và kiểm tra vùng xương cụt thường xuyên.
Có nên xoa bóp mạnh vùng da đỏ không?
Không nên xoa bóp mạnh lên vùng da đã đỏ vì có thể làm tổn thương thêm. Hãy giảm áp lực lên vùng đó và hỏi điều dưỡng cách chăm sóc phù hợp.
Trở mình đều đặn là việc nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn với làn da người bệnh. Nếu bạn cần tư vấn giường hoặc nệm giúp việc trở mình nhẹ nhàng hơn, gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.
