Đêm qua bạn dậy mấy lần? Không phải vì mất ngủ, mà vì mẹ không thể tự trăn mình. Nhiều gia đình chăm người thân nằm lâu tại nhà đều đã đi qua những đêm như thế, và hiểu đúng cách trở mình cho người bệnh ban đêm là việc giúp cả người nằm lẫn người chăm đỡ khổ hơn.
Ít ai nói ra vì ngại, vì sợ bị hiểu là kêu ca. Nhưng sau vài tháng, cơ thể người chăm bắt đầu lên tiếng: đau lưng, mỏi vai, đầu óc lúc nào cũng nặng trĩu. Bài viết này chia sẻ cách làm đúng và những gì có thể giúp những đêm dài nhẹ bớt.
Vì sao người nằm lâu cần được trở mình đều đặn
Khi một người nằm yên một tư thế quá lâu, những vùng da bị tì đè như xương cùng, gót chân, bả vai, hông sẽ thiếu máu nuôi. Lâu dần, da ở đó đỏ lên, rồi có thể trầy và hình thành vết loét tì đè. Vết loét đã xuất hiện thì lành rất chậm và dễ nhiễm trùng.
Vì vậy, thay đổi tư thế định kỳ là một trong những việc nền tảng khi chăm người nằm một chỗ, kể cả ban đêm. Khoảng cách giữa các lần trở mình thường được hướng dẫn là vài giờ một lần, nhưng con số phù hợp với người thân của bạn nên được bác sĩ hoặc điều dưỡng điều chỉnh theo thể trạng, cân nặng và tình trạng da.
Hãy hỏi ngay bác sĩ hoặc điều dưỡng nếu bạn thấy:
- Vùng da đỏ không mất đi sau khi đã đổi tư thế một lúc.
- Da phồng rộp, trầy, rỉ dịch hoặc có mùi lạ.
- Người bệnh sốt, đau nhiều hơn hoặc lừ đừ bất thường.
Kỹ thuật trở mình đúng: bảo vệ cả người bệnh lẫn người chăm
Trở mình sai cách dễ làm người bệnh đau và kéo trượt da trên mặt nệm. Người chăm thì hay dùng sức lưng, lâu ngày tích lại thành đau lưng mãn tính. Một vài thói quen nhỏ có thể thay đổi điều đó.
- Báo trước cho người bệnh. Một câu đơn giản như “Mẹ ơi, mình trở qua bên phải nhé” giúp mẹ không giật mình và có thể phối hợp nếu còn sức.
- Đặt tay đúng chỗ. Một tay ở vai, một tay ở hông. Tránh kéo tay hay kéo chân người bệnh vì dễ gây đau khớp.
- Dùng lực chân, không dùng lực lưng. Đứng sát giường, khuỵu gối, giữ lưng thẳng, đẩy bằng chân khi lăn người bệnh về phía mình hoặc ra xa.
- Kê gối giữ tư thế. Đặt một gối mỏng sau lưng và một gối giữa hai đầu gối để người bệnh không lăn ngược lại, đồng thời giảm tì đè giữa hai chân.
- Kiểm tra da và ga giường. Nhìn nhanh các vùng tì đè, vuốt phẳng nếp nhăn của drap vì nếp gấp cũng có thể gây cấn da.
Nếu người bệnh nặng hoặc bạn đang đau lưng, hãy cố gắng làm cùng một người nữa. Hai người phối hợp vừa an toàn hơn vừa nhanh hơn, và đêm đó bạn sẽ nằm xuống ngủ lại dễ hơn.
Lịch trở mình ban đêm: dán cạnh giường để không quên
Ban đêm, khi đã mệt, rất dễ quên mình vừa đặt mẹ nằm nghiêng bên nào. Một tờ lịch nhỏ dán cạnh giường giúp ai trực đêm cũng biết phải làm gì tiếp theo. Dưới đây là một ví dụ để bạn tham khảo, hãy điều chỉnh khoảng cách theo hướng dẫn của nhân viên y tế:
- 22:00 — nghiêng sang phải
- 00:00 — nằm ngửa
- 02:00 — nghiêng sang trái
- 04:00 — nằm ngửa
- 06:00 — nghiêng sang phải, bắt đầu ngày mới
Một vài mẹo nhỏ giúp đêm bớt nặng nề:
- Dùng báo thức rung hoặc đồng hồ đeo tay thay vì chuông lớn để không làm cả nhà thức giấc.
- Ghi giờ và tư thế vào tờ lịch sau mỗi lần trở mình, người trực ca sau sẽ nắm được ngay.
- Chia ca trực đêm giữa các thành viên trong gia đình, dù chỉ vài đêm một tuần, để không ai phải gánh một mình.
- Để sẵn đèn ngủ ánh vàng dịu và một lối đi thông thoáng tới giường.
Bạn có thể đọc thêm các lưu ý khi chăm sóc người bệnh tại nhà để chuẩn bị chu đáo hơn cho cả ngày lẫn đêm.
Thiết bị nào giúp giảm gánh nặng ban đêm?
Không thiết bị nào thay được sự quan tâm của người thân. Nhưng chọn đúng thiết bị có thể giúp mỗi lần trở mình nhẹ nhàng hơn và bớt những việc phải làm bằng sức tay.
Giường có chức năng nghiêng và xoay tự động
Dòng giường chỉnh điện đa chức năng của Nhân Đại Thành có 4 motor, ngoài nâng lưng và nâng chân còn nghiêng lưng sang trái hoặc phải đến 60°, và có chế độ tự động xoay trái, phải mỗi 30–45 phút. Người chăm thao tác bằng remote, không phải dùng sức lăn người bệnh như trước. Chức năng này hỗ trợ việc đổi tư thế, nhưng bạn vẫn nên kiểm tra da thường xuyên và hỏi điều dưỡng về lịch chăm sóc phù hợp.
Thanh chắn, nệm và tấm lót
Thanh chắn hai bên giúp người bệnh không lăn ra mép giường khi nằm nghiêng. Một chiếc tấm lót chống thấm 4 lớp giúp việc thay đồ ban đêm nhanh gọn, không phải thay cả drap. Nếu chưa chắc nên chọn loại nào, bài cách chọn giường y tế sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn.
Nếu gia đình chỉ cần dùng trong thời gian hồi phục, có thể thuê giường từ 2.000.000đ/tháng tùy loại, dùng bao lâu tính bấy lâu. Nội thành TP.HCM thường được giao và lắp trong ngày, kỹ thuật viên hướng dẫn sử dụng ngay tại giường.
Câu hỏi thường gặp
Ban đêm người bệnh đang ngủ say có cần đánh thức để trở mình không?
Bạn có thể trở mình nhẹ nhàng mà không cần đánh thức hẳn, chỉ cần nói khẽ trước khi làm. Nếu người bệnh hay bị thức giấc và khó ngủ lại, hãy hỏi bác sĩ hoặc điều dưỡng để điều chỉnh lịch cho phù hợp.
Giường tự động xoay có thay hoàn toàn việc trở mình bằng tay không?
Chức năng xoay giúp đổi tư thế định kỳ và giảm sức cho người chăm, nhưng bạn vẫn cần quan sát da, chỉnh gối kê và vệ sinh cho người bệnh. Cách kết hợp phù hợp nên được trao đổi với nhân viên y tế đang theo dõi.
Thuê giường rồi muốn mua lại thì sao?
Nếu đang thuê và muốn chuyển sang mua, phí thuê đã trả được trừ vào giá mua. Chi tiết chính sách bạn có thể xem tại trang câu hỏi thường gặp.
Bạn không phải gồng một mình
Những đêm thức dậy vì mẹ là tình thương, nhưng sức người có hạn. Chăm sóc bản thân, chia ca với người nhà và trang bị đúng thiết bị là cách để bạn đi đường dài cùng mẹ. Gọi 0964 246 888 hoặc nhắn Zalo để được tư vấn theo đúng tình trạng của người thân bạn.
